DrukujDrukuj

HULCZE, gm. Dołhobyczów

Treść nie została jeszcze zweryfikowana przez moderatora.
Autor:
The Frog

HULCZE, gm. Dołhobyczów, pow. Hrubieszów

Wieś położona w środkowej części gminy Dołhobyczów, nad rzeką Warężanką, w obrębie Grzędy Sokalskiej.
Około 1449 roku w źródłach występowała Małgorzata oraz jej syn Klemens z Chochlowa i Hulcza. W 1472 roku wieś razem z Chochlowem (obecnie Chochłów) liczyła 5 łanów użytków, młyn i karczmę, trudno jednak określić ile liczyło Hulcze. Dobra te należały wówczas do Goździów herbu Gozdawa. W 1493 roku wieś należała po połowie do Andrzeja z Chochlowa i Marcina z Chochlowa i Czermna. W latach 1538-43 występował Mikołaj Chmiel z Hulcza.
Według rejestru poborowego z 1578 roku wieś należała do Szymona Mireckiego i razem z Chochlowem liczyła 7 i 1/2 łana użytków, 4 zagrodników z ziemią, 3 rzemieślników i 8 komorników. Nie można i tym razem określić ile liczyła sama wieś Hulcze.
Dzieje wsi w XVII wieku są nieznane. W 1 poł. XVIII wieku miejscowość należała do Adama Rostkowskiego. W 1752 roku Kmiczyn wraz z Starą Wsią, Hulczem i Chochlowem otrzymał od ojca Jan Michał Rostkowski, który zmarł w 1773 roku. W 1 poł. XIX wieku właścicielem wsi był Joachim Drzewiecki herbu Nałęcz, żonaty z Konstancją Broniewską, wdową po Antonim Dzieduszyckim.
Ich syn Klemens był dziedzicem Romanowa i Hulcza. Około poł. XIX wieku wieś była w posiadaniu Jana Krzyżanowskiego herbu Dębno (ur. w 1825 r.), ożenionego z Antoniną Wolff. Powierzchnia majątku Hulcze wynosiła wówczas 1059 mórg. Następnie dziedzicem wsi został Jan Krzyżanowski, bezżenny, po którym dziedziczył dobra brat Władysław, żonaty z Heleną Maramaross.
Ich córka Stefania, wychodząc za mąż w 1907 roku za Tadeusza Potworowskiego wniosła mu w wianie Hulcze wraz z Liwczem, Kościaszynem, Przewodowem i Liskami. Zapewne Krzyżanowscy wznieśli tu w 1900 roku murowaną gorzelnię.
Działania wojenne w 1915 roku zniszczyły w dużym stopniu założenie dworsko-ogrodowe w Hulczu. Spalony został dwór i zabudowania folwarczne oraz przetrzebiono drzewostan ogrodów.
Ówczesny właściciel Tadeusz lub jego spadkobierca syn Jan Potworowski zamieszkał w gorzelni.
Właścicielem 100 ha ziemi w Hulczu w 1929 roku był Tadeusz Potworowski, zaś 609 ha gruntów należało do K. Niwickiej.
Podczas okupacji hitlerowskiej utworzono we wsi szkołę ukraińską.
Jan Potworowski zaangażowany w konspirację akowską został ok. 1943 roku przez Niemców aresztowany i wywieziony do Krakowa, gdzie zginął.
W 1944 roku oddziały UPA spaliły zabudowania folwarku, w tym również gorzelnię. Po wyzwoleniu część gruntów rozparcelowano, a pozostałą część objął utworzony wówczas PGR Hulcze.
W lipcu 1951 roku nastąpiła wymiana terenów pomiędzy PRL i ZSRR, w wyniku której odłączono od Polski wschodnią część powiatu sokalskiego z Warężem, dotychczasową siedzibą parafii katolickiej. W Hulczu, które było w obrębie parafii waręskiej utworzono wtedy nową parafię, a jej pierwszym proboszczem został ks. Stanisław Węgłowski, dawny wikary z Waręża. Na kościół przeznaczono dawną cerkiew unicką z 1859 roku.
Wobec dużego zniszczenia terenu dworskiego na początku lat 50-tych wybudowano dla pracowników PGR-u nową osadę, usytuowaną ok. 2 km na zachód od wsi. Teren założenia dworskiego objęła po roku 1956 Gminna Spółdzielnia, a na części urządzono Kółko Rolnicze.
W 1972 roku rozebrano ruiny gorzelni. W roku następnym spłonęła drewniana cerkiewka, na miejsce której wkrótce wzniesiono nowy kościół murowany. W latach 1975-78 proboszcz zrekonstruował część kapliczek wzniesionych w latach 20-tych przez Potworowskiego.
Pierwsza wzmianka o cerkwi w Hulczu pochodzi z roku 1531, kiedy notowano ją jako pustą. Ponownie pojawiła się w źródłach w roku 1674. W 1761 roku była tu drewniana cerkiew parafialna p.w. św. Michała Archanioła, która należała do dekanatu waręskiego. W 1869 roku wybudowano następną drewnianą cerkiew p.w. św. Michała Archanioła. Była to świątynia o konstrukcji zrębowej, z podwaliną na drewnianych palach, oszalowana. Składała się z prezbiterium zamkniętego trójbocznie, szerszej nawy oraz węższego, równej szerokości z prezbiterium babińca. Wszystkie części były kwadratowe, przykryte ośmiopolowymi spłaszczonymi kopułami z latarniami. Przy prezbiterium od północy i południa znajdowały się dwie kwadratowe zakrystie.W 1841 roku notowano w Hulczu unicką szkołę początkową. Przed 1859 rokiem założono we wsi nowy cmentarz grzebalny jako kontynuację cmentarza przycerkiewnego. Był on użytkowany najpierw przez unitów, a w latach 1875-1945 przez prawosławnych. Gdy utworzono w 1951 roku parafię rzymskokatolicką zaczęto tu grzebać rzymskokatolików. Obecnie cmentarz posiada kształt wydłużonego pięcioboku o powierzchni 0,54 ha.
Liczba mieszkańców Hulcza na dzień 31 grudnia 2002 r. - 407 osób.

Brak głosów