DrukujDrukuj

Zabytki sakralne - Kraczewice (Gmina Poniatowa)

Współautorzy:
  • galezowskit

'
MAPA ZABYTKÓW SAKRALNYCH W POLSCE – Kraczewice (Gmina Poniatowa)


HISTORIA KOŚCIOŁA
Historię kościoła należy odnieść do roku 1909 kiedy mieszkańcy Kraczewic postanowili zbudować kościół filialny. Władze carskie nie wyraziły na to zgody. Po odzyskaniu niepodległości wrócono do sprawy i w 1919 r. był już nowy projekt. Początkowo miał to być kościół murowany. Z obawy przed zbyt dużymi kosztami wzniesiono kościół drewniany. Projekt kościoła wymyślił architekt Brzusko z Puław. W trakcie budowy projekt nie został w pełni zrealizowany. Ksiądz Stanisław Swiostek pierwszy proboszcz w 1922 r. pisał w historii kościoła roboty przy budowie były prowadzone przez zwykłych cieśli, którzy niejednokrotnie odstępowali od zasadniczych planów sporządzanych przez architekta. To też kościół nie miał żadnego stylu- był bezstylowy. Przyczynił się do tego również brak pieniędzy oraz sprężystości w komitecie budowlanym. Następstwa są takie, że wybudowany kościół nie został zatwierdzony przez biuro architekta pana Brzusko w Puławach. Projekt nie zachował się, kościół rzeczywiście nie ma określonego stylu. Według opowiadań starych mieszkańców istniejące boczne galerie wykonano później wskutek nalegań architekta, który nie zgodził się na pozostawienie otwartej dużej przestrzeni wnętrza. Być może w ten sposób, choć częściowo nawiązano do pierwotnego projektu.
Kościół należy uznać za bezstylowy.
Prace budowlane i konserwatorskie, ich przebieg i dokumentacja
W nieustalonym czasie dokonano naprawy fundamentów. O ewentualnych innych pracach remontowych nie uzyskano informacji.
2000 r.- remont zrębu i szalunku kościoła, w tym wymiana podwaliny /belki/, wykonanie izolacji.
2001 r.- wymiana stolarki okien, likwidacja okna w ścianie szczytowej kościoła, zmiana aranżacji, części prezbiterialnej obiektu w celu właściwej ekspozycji ołtarza głównego.
Kubatura - 2.320 m3
Powierzchnia użytkowa - 320 m2
Szczegółowy opis
Sytuacja
Kościół usytuowany jest w środkowej części wsi Kraczewice, przy drodze Poniatowa-Szczuczki, po północnej stronie tej drogi, na terenie płaskim. Ustawiony jest na cmentarzu kościelnym zadrzewionym w 1920 r. Prezbiterium zwrócony na północ.
Materiał
Kościół posadowiony jest na fundamencie z kamienia /"z głazów"/, drewniany, zbudowany z bali sosnowych, konstrukcji wieńcowe, oszalowany z zewnątrz i wewnątrz /wewnątrz boazeria/. Trójnawowy. Przykryty stropem z podsufitką. Więźba dachowa krokwiowo-stolcowa. Dach pokryty blachą. W nawie i prezbiterium podłogi, w kruchcie posadzka betonowa. Schody na chór dwubiegowe, policzkowe, z lewej strony nawy. Drzwi główne klepkowe, drzwi z kruchty do nawy oszklone oraz żelazna krata, drzwi z prezbiterium do zakrystii płycinowe. Okna ościeżnicowe, wielokwaterowe, pojedyncze, górą zamknięte trójkątnie.
Rzut
Kościół założony jest na rzucie prostokąta, z węższym prezbiterium zamkniętym trój bocznie. Bo obu stron prezbiterium przylegają niewielkie zakrystie, na rzutach prostokątów. Z frontu krótka i wyższa od nawy kruchta.
Bryła
Bryła kościoła prosta, bez szczególnych cech charakterystycznych, przykryta dachem dwuspadowym, nad prezbiterium zamkniętym wielopołaciowo. Nad zakrystiami dachy dwupołaciowe. W połowie długości kalenicy dachu nawet ustawiona jest barokizująca wieżyczka-sygnaturka.
Elewacje
Elewację frontową kształtuje przednia ściana nawy, oszalowana pionowa z dwoma bocznymi oknami. Wieńczy ją trójkątny szczyt dachu, oszalowany w jodełkę, podzielony małym gzymsem na część górną i dolną, w środku której umieszczone jest okno chóru. Przed ścianą nawy ustawiona jest kruchta o identycznym układzie i szalowaniu, z drzwiami głównymi zamkniętymi trójkątnie. Elewacje boczne - obydwie identyczne - ze ścianami oszalowanymi pionowo. W ścianach bocznych są po 4 okna rozmieszczone symetrycznie. Przy ścianach: prezbiterium dostawione są niższe zakrystie. Elewacje tylną urozmaicają niskie zakrystie rozmieszczone po obu - jej stronach.
Wnętrze
Wnętrze podzielone 3 parami filarów na trzy nawy. Nad niższymi nawami bocznymi utworzone są galerie boczne nawy głównej biegnące wzdłuż całej jej długości. Galerie te są najbardziej charakterystycznym elementem wystroju kościoła. Prezbiterium o szerokości nawy głównej zamknięte jest trójbocznie. W części frontowej nawy chór muzyczny wsparty na 2 słupach. Schody na chór przy lewej frontowej ścianie nawy. Galerie nie są użytkowane, wejście na nie po dostawianej drabince.
Wyposażenie
Ołtarz gł. dębowy wyk. przez Barwickiego z Radomia w 1924 r. W ołtarzu metalowa statua Pana Jezusa, na zasuwie obraz Św. Józefa, z Dziec. malowany przez B. Kopcińskiego z Radomia. Ołtarz boczny lewy z obrazem Św. Wojciecha malowany przez Barwickiego, przeniesiony z kaplicy, dworskiej w Kowali. Ołtarz boczny prawy z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej dar p. Świderskich z Kraczewic, 1928 r. czczony przez mieszkańców. Organy z 1943 r.
Instalacje
Kościół posiada instalację elektryczną i odgromową

_____________________
HISTORIA DZWONNICY
Pierwszą dzwonnicę w Kraczewicach zbudowano w 1921 roku jako prowizoryczną "w cztery słupy zmocowaną". Zakupiono wówczas 3 dzwony.
Obecną dzwonnicę wzniesiono w latach 1935-1936, budowali ją miejscowi cieśle, bez projektu.
Dzwony pochodzą z 1965 roku z odlewni Felczyńskiego w Przemyślu.
Dzwonnica typu "brogowego".
Prace budowlane i konserwatorskie, ich przebieg i dokumentacja
Poza naprawą fundamentu w latach 60-tych inne prace remontowe nieznane.
Kubatura - 100 m3
Powierzchnia użytkowa - 16 m2
Szczegółowy opis
Sytuacja
Dzwonnica usytuowana jest na skraju cmentarza kościelnego, przy jego wschodnim boku graniczącym z cmentarzem grzebalnym, w narożu przylegającym do drogi Poniatowa - Szczuczki.
Materiały i konstrukcja
Dzwonnica drewniana, zbudowana ze słupów i krawędziaków sosnowych, konstrukcji słupowo - ramowej, oszalowana z zewnątrz. Konstrukcja ścian składa się ze słupów narożnych ustawionych na podwalinie, usztywnionych oczepem dzielącym kondygnacje oraz krzyżującymi się zastrzałami biegnącymi przez obydwie kondygnacje a nadto w górnej dodano krótsze zastrzały pomocnicze. Posadowiona na fundamencie z kamienia. Dwukondygnacyjna, kondygnacje oddzielone pułapem. Więźba krokwiowa z jętkami. Dach pokryty blacha. Na parterze posadzka, betonowa. Drzwi deskowe pojedyncze. Nie ma schodów, wejście na górną kondygnację po przystawnej drabinie. Kondygnacja górna wyższej wyższej otwarta trzema arkadkami w każdej ze ścian.
Rzut
Rzut kwadratu o bokach długości 4,05 m.
Bryła
Dzwonnica ma prostą bryłę o kształcie prostopadłościanu przykrytego dachem brogowym, Górna część otwarta arkadkami /otwory dzwonne/. Z zewnątrz kondygnacje nieoznaczone /nie widoczne/. Na szczycie dachu drewniana sterczyna z żelaznym krzyżykiem.
Elewacje
Elewacje są, prostymi ścianami górą otwartymi. Oszalowane są pionowo z listwowaniem. Drzwi wejściowe tylko w ścianie zachodniej.
Wnętrze
Wnętrze puste, widoczna konstrukcja ścian i dachu.
Wyposażenie
Trzy dzwony z 1965 roku, z odlewni Felczyńskiego w Przemyślu.
Instalacja
Dzwonnica nie ma żadnych instalacji.

_____________________
HISTORIA CMENTARZA
Próby wzniesienia kościoła filialnego w Kraczewicach były podejmowane od 1909 roku, na co jednak władze carskie nie wyraziły zgody. Dopiero w 1919 roku właściciel majątku Kraczewice Henryk Gerlicz przekazał 2,28 m ziemi na cmentarz i stykający się z nim cmentarz grzebalny. Plan kościoła wykonał arch. Brzusko z Puław, zgromadzono materiały i rozpoczęto budowę. W dniu 15.VIII.1920 r. benedyfikował kościół dziekan Kurowski ks. M. Dworzycki, pierwszym proboszczem został ks. Stanisław Swiostek. W 1921 r. zbudowano dzwonnicę prowizoryczną, w 1935-1936 dzwonnicę obecną. Cmentarz kościelny zadrzewiono.
Po lewej stronie wejścia głównego do kościoła była w tym czasie zbiorowa mogiła 40 Rosjan poległych w walce z Niemcami, pochodząca z 1916 roku. W nieustalonym czasie mogiła została zlikwidowana, być może przez ekshumację na sąsiadujący cmentarz grzebalny.
Cmentarz kościelny ma ogrodzenie metalowe, nowe, na betonowym cokle.
W prawym górnym rogu cmentarza w ostatnich latach wzniesiono ołtarzpolowy w formie zadaszenia na słupkach ustawionych na kamiennym podmurowaniu.
Prace budowlane i konserwatorskie, ich przebieg i dokumentacja
1920 - wyznaczenie terenu cmentarza kościelnego i budowa kościoła
1921 - budowa prowizorycznej dzwonnicy
1935 -36 - budowa obecnej dzwonnicy Powierzchnia użytkowa - 3.128 m2
Szczegółowy opis
Sytuacja
Zespół kościelny usytuowany jest w środkowej części wsi Kraczewice, po północnej stronie drogi Poniatowa-Szczuczki, na terenie płaskim, zadrzewionym w 1920 roku po zbudowaniu kościoła. Do cmentarza kościelnego bezpośrednio przylega od wschodu cmentarz grzebalny założony w tym samym czasie, oraz od północy powstały w latach późniejszych jako powiększenie pierwotnego. Wzdłuż zachodniej granicy cmentarza kościelnego biegnie droga polna prowadząca do północnej części /nowszej/ cmentarza grzebalnego.
Kompozycja
Układ przestrzenny zespołu nie był planowany. Właściciel majątku Kraczewice Henryk Gerlicz przekazał na własność kościelną obszerną parcelę rozciągniętą wzdłuż drogi Poniatowa-Szczuczki. Zachodnią jej część przeznaczono na cmentarz kościelny, na znacznie większej części wschodniej założono cmentarz grzebalny. W tym samym, 1920 r. erygowano parafię. Po postawieniu w środku części zachodniej parceli kościoła, dokonano nasadzenia drzew gatunkowo dobieranych zapewne przypadkowo, być może pochodzących z parku dworskiego. O braku koncepcji planu przestrzennego świadczy również pierwotne usytuowanie dzwonnicy prowizorycznej na osi kościoła, co wzbudziło sprzeciw parafian i nieporozumienia z ówczesną dziedziczką. Obecną dzwonnicę zbudowano w latach 1935-1936 i postawiono ją w innym już miejscu, w południowo-wschodnim na rożcu cmentarza kościelnego.
Istniejący układ przestrzenny zespołu kościelnego w Kraczewicach, mimo przypadkowości formowania go, jest kompozycją zwartą geometryczną, z osią symetrii będącą jednocześnie osią widokową kościoła.

GALERIA ZDJĘĆ
http://sp.poniatowa.pl/uczwww/kraczewice/Galeria.html

ORGINALNA WERSJA ARTYKUŁU
http://sp.poniatowa.pl/uczwww/kraczewice/index.html

Twoja ocena: Brak Średnia: 4.9 (18 głosów)